Malzeme ve Ürün · No. 16

Paslanmaz da paslanır mı? Korozyon türleri ve önlemler

Kısa cevap: evet, belirli koşullarda paslanmaz çelik de paslanır. "Paslanmaz" adı, malzemenin her ortamda korozyona karşı bağışık olduğu anlamına gelmez; normal kullanım koşullarında kendini koruyabildiği anlamına gelir. Bu korumanın kaynağı, yüzeyde kendiliğinden oluşan ve yalnızca birkaç nanometre kalınlığındaki krom oksit tabakasıdır.

Paslanmaz çelik en az %10,5 krom içerir. Krom, oksijenle tepkimeye girerek pasif tabakayı oluşturur; tabaka çizildiğinde ya da zarar gördüğünde, ortamda yeterli oksijen varsa kendini onarır. Sorunlar, bu tabakanın onarılamayacak kadar hızlı bozulduğu ya da hiç oluşamadığı durumlarda başlar.

Pasif tabakayı ne bozar?

  • Klorürler: deniz havası, yol tuzu, havuz suyu ve bazı temizlik maddeleri pasif tabakayı yerel olarak deler.
  • Oksijensiz dar bölgeler: conta altları, üst üste binen birleşimler ve tortu altları gibi yerlerde tabaka kendini onaramaz.
  • Yabancı demir: karbon çeliği takımlar, taşlama tozu ve kıvılcımlar yüzeye demir parçacıkları bırakır; bunlar paslanarak çevrelerini de etkiler.
  • Kaynak ve ısı: kaynak bölgesindeki ısı renkleri ve yanlış ısıl işlem, yerel olarak korozyon direncini düşürür.

Başlıca korozyon türleri

Tür Tipik neden Temel önlem
Çukur Klorür Molibdenli kalite, temiz yüzey
Aralık Dar, oksijensiz boşluk Boşluk bırakmayan tasarım
Taneler arası Krom karbür çökelmesi L ya da Ti'li kalite
Gerilmeli çatlama Klorür, gerilme, sıcaklık Dubleks, gerilmeyi azaltma
Galvanik Farklı metal teması Yalıtım, uygun bağlantı
Yabancı demir Demir kirlenmesi Ayrı takım, temizlik

Çukur (oyuklanma) korozyonu, klorürlü ortamda yüzeyde küçük ama derin oyuklar oluşturur. Kalitelerin bu türe dayanımı PREN değeriyle karşılaştırılır: PREN = %Cr + 3,3 × %Mo + 16 × %N. Yaklaşık değerler 304 için 18–20, 316L için 23–26, dubleks 2205 için 34–36'dır. PREN yükseldikçe çukur korozyonuna dayanım artar; ancak bu değer bir garanti değil, karşılaştırma aracıdır.

Aralık korozyonu, çukur korozyonunun dar boşluklardaki daha agresif bir biçimi olarak düşünülebilir. Conta, pul ve cıvata altları ile tortu biriken yerler risklidir.

Taneler arası korozyon, malzemenin yaklaşık 450–850 °C aralığında uzun süre kalması sonucu tane sınırlarında krom karbür çökelmesiyle ortaya çıkar; bu olaya duyarlılaşma denir. Düşük karbonlu 304L ve 316L ya da titanla kararlı kılınmış 321 ve 316Ti bu riski azaltır.

Gerilmeli korozyon çatlaması, klorür, çekme gerilmesi ve sıcaklığın bir araya geldiği durumlarda görülür. Ostenitik kalitelerde risk genellikle 60 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarda belirginleşir; dubleks kaliteler bu türe karşı belirgin biçimde daha dayanıklıdır.

Galvanik korozyon, paslanmaz çelik daha az soy bir metalle (ör. karbon çeliği, galvanizli çelik, alüminyum) nemli ortamda temas ettiğinde görülür ve genellikle diğer metalin hızla korozyona uğramasıyla sonuçlanır. Temas yüzeylerini yalıtmak ve paslanmaz bağlantı elemanı kullanmak çözümdür.

Belirtiler: hangi korozyonla karşı karşıyasınız?

Doğru önlemi seçmek için önce sorunu doğru tanımak gerekir. Sahada şu ipuçları yol gösterir:

  • Silinebilen kahverengi lekeler: çoğu zaman yüzeye bulaşmış demir parçacıklarından ya da birikmiş tuzdan kaynaklanır. Temizlikten sonra altında düzgün bir yüzey kalıyorsa sorun yüzeyseldir.
  • İğne ucu büyüklüğünde oyuklar: temizlikten sonra da kalan küçük delikler çukur korozyonuna işaret eder; ortamın klorür yükü ve kalite seçimi gözden geçirilmelidir.
  • Conta, pul ya da bindirme kenarından çıkan pas izi: aralık korozyonunun tipik belirtisidir.
  • Kaynak boyunca uzanan lekelenme: ısı renklerinin giderilmediğini ya da kaynak bölgesinde duyarlılaşma olduğunu düşündürür.
  • İnce, dallanan çatlaklar: gerilmeli korozyon çatlamasından şüphelenilir; kesin tanı için genellikle laboratuvar incelemesi gerekir.
  • Paslanmaza değen diğer metalin hızla aşınması: galvanik korozyona işaret eder.

Kaynak bölgesi ve ısıl işlem

Kaynakta oluşan, saman sarısından maviye uzanan ısı renkleri altında kromca fakirleşmiş bir katman barındırır ve o bölgenin korozyon direncini düşürür. Bu nedenle kaynak sonrası temizlik, dekapaj ve pasivasyon önemlidir.

Boru üretiminde ise kaynak sonrası ısıl işlem belirleyicidir. ERKINOX'ta borular hat üzerinde, koruyucu atmosferde parlak tavlanır. Bu işlem kaynak sonrası iç gerilmeleri giderir, ostenitik yapıyı homojenleştirir ve korozyon direncini iyileştirir; yüzey oksitlenmediği için tufal da oluşmaz. Ayrıntılar için parlak tavlama yazısına bakabilirsiniz.

Önlem: doğru kalite, doğru tasarım, doğru bakım

  • Kalite: ortamı tanımlayın. Kuru iç mekânda 304, maliyet öncelikliyse 201 serisi; klorürlü ve dış ortamda 316L; yüksek klorür ve gerilmeli çatlama riski olan yerlerde dubleks 2205 değerlendirilebilir. Ayrıntılar için 304 mü, 316L mi? yazısına göz atın.
  • Tasarım: suyun ve tortunun birikmeyeceği, dar boşluk bırakmayan, kolay temizlenen detaylar seçin.
  • Yüzey: ince yüzeyler kiri ve tuzu daha az tutar; dış ortamda bu fark belirgindir.
  • İmalat ve bakım: paslanmazı karbon çeliğinden ayrı işleyin, ayrı takım kullanın ve yüzeyi ortamına uygun aralıklarla temizleyin.

Sık sorulan sorular

Paslanmaz yüzeydeki pas lekesi malzeme hatası mı?

Çoğu zaman değildir. Yüzeye bulaşan demir parçacıkları ya da birikmiş tuzlar, malzemenin kendisinden bağımsız olarak pas lekesi oluşturabilir; bu lekeler uygun temizlikle giderilir.

316L hiç paslanmaz mı?

316L, 304'e göre klorüre daha dayanıklıdır ama sınırsız değildir. Sürekli deniz suyu teması, yüksek sıcaklıkta klorür ya da temizlenmeyen dar aralıklar 316L'de de korozyona yol açabilir.

Mıknatıs tutması paslanmazın kalitesiz olduğunu mu gösterir?

Hayır. Ostenitik kaliteler tavlı durumda genellikle mıknatıs tutmaz; ancak soğuk şekillendirme sonrası hafif manyetiklik görülebilir. Manyetiklik, korozyon direnci hakkında tek başına güvenilir bir gösterge değildir.

ERKINOX, AISI 304, 304L, 316, 316L, 316Ti ve 321 ile 200 serisi kalitelerde kaynaklı paslanmaz çelik boru ve profil üretir; dubleks 2205 (1.4462) ise özel üretim olarak sunulur. Ortamınıza uygun kaliteyi seçmek için standartlar ve kaliteler sayfasına göz atabilirsiniz.

Proje · Stok · Özel üretim

Aradığınız ölçüyü birlikte netleştirelim.

Ürün tipi, kalite, ölçü, et kalınlığı, boy ve miktarı paylaşın; satış ekibimiz standart veya özel ölçü talebiniz için size dönüş yapsın.