Standart ve Kalite · No. 31

ASTM A312 nedir? NPS ve schedule ile boru ölçüsü nasıl okunur?

Proje şartnamesinde “ASTM A312 TP316L, NPS 2, SCH 10S” gibi bir satır gördüğünüzde bu ifade boru için üç ayrı bilgi taşır: malzeme ve ürün standardı, nominal çap ve et kalınlığı serisi. Bu üç bilgi birlikte okunmadığında yanlış ölçüde boru sipariş edilebilir.

Bu yazıda ASTM A312 standardının kapsamını, NPS ve schedule kavramlarını ve sık yapılan yorum hatalarını ele alıyoruz. Avrupa tarafındaki karşılıkları için EN 10217-7 ve EN 10296-2 farkı yazımıza da göz atabilirsiniz.

ASTM A312 neyi tanımlar?

ASTM A312, ostenitik paslanmaz çelik boruların kimyasal bileşimini, mekanik özelliklerini, ısıl işlem ve deney gereklerini tanımlayan Amerikan standardıdır. Dikişsiz, kaynaklı ve soğuk işlenmiş ağır et borular bu kapsamdadır. ERKINOX’ta kaynaklı üretim yapılır; TP304, TP304L, TP316 ve TP316L kaliteleri bu standart kapsamında sipariş edilir.

Standart ürünü tanımlar; ölçü serisini ise ASME B36.19 (paslanmaz çelik borular) belirler. Bu nedenle bir A312 siparişinde ürün standardı ile ölçü sistemi birlikte anılır.

NPS nedir?

NPS (Nominal Pipe Size), borunun nominal çapını inç esasıyla ifade eden Amerikan ölçü sistemidir. NPS değeri doğrudan ölçülen bir çap değildir; NPS 12’ye kadar gerçek dış çap, NPS değerinden büyüktür. Örneğin NPS 2 borunun dış çapı 2 inç değil, 60,3 mm’dir. Metrik karşılığı DN’dir; NPS 2, DN 50’ye denk gelir.

NPS DN Dış çap (mm)
1 25 33,4
1½ 40 48,3
2 50 60,3
3 80 88,9
4 100 114,3

Schedule (SCH) ne anlama gelir?

Schedule, aynı NPS için tanımlanmış et kalınlığı serisidir. Paslanmaz borularda sayının sonundaki “S” harfi, ASME B36.19 serisini ayırt eder: SCH 5S, 10S ve 40S gibi. Aynı schedule, farklı NPS değerlerinde farklı et kalınlığı verir.

  • SCH 40S 40 mm et kalınlığı ya da 40 bar basınç demek değildir.
  • NPS 2 için SCH 10S et kalınlığı 2,77 mm, SCH 40S ise 3,91 mm’dir.
  • Schedule yalnızca et kalınlığı serisini verir; çalışma basıncı malzeme, sıcaklık ve boyuta göre ayrıca hesaplanır.

Siparişte neler yazılmalı?

Karışıklığı önlemek için NPS ve schedule’ün yanına dış çapı ve et kalınlığını milimetre olarak da yazmanız yeterlidir. Örneğin “NPS 2 · SCH 10S (Ø60,3 × 2,77 mm)”. Ağırlık hesabı için ağırlık hesaplama aracını, SCH tablolarına ise teknik tablolar sayfasını kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

ASTM A312 ile EN 10217-7 aynı şey midir?

Hayır. İkisi de paslanmaz boruyu tanımlar; ancak biri Amerikan, diğeri Avrupa standardıdır. Kimyasal bileşim ve deney kapsamı benzer olsa da ölçü sistemleri ve belge gereklilikleri farklıdır. Proje şartnamesi hangisini istiyorsa o esas alınır.

SCH 10S ile SCH 40S arasındaki fark nedir?

Aynı NPS için SCH 40S’in et kalınlığı SCH 10S’ten fazladır. Et kalınlığı arttıkça borunun ağırlığı, iç çapı ve basınç taşıma kapasitesi değişir.

NPS ve DN aynı değer midir?

Hayır; NPS inç esaslı, DN metrik esaslı nominal ölçüdür. İkisi de gerçek dış çapı doğrudan vermez, eşleşme tablosundan okunur.

Ürün ve ölçü bilgilerinizle talebinizi teklif formu üzerinden ya da satis@erkinox.com.tr adresine e-postayla iletebilirsiniz.

Proje · Stok · Özel üretim

Aradığınız ölçüyü birlikte netleştirelim.

Ürün tipi, kalite, ölçü, et kalınlığı, boy ve miktarı paylaşın; satış ekibimiz standart veya özel ölçü talebiniz için size dönüş yapsın.