Üretim Teknolojisi · No. 10

Eddy current testi: kaynak dikişinin görünmeyen kontrolü

Kaynaklı paslanmaz borunun en kritik bölgesi, boru boyunca uzanan kaynak dikişidir. Dikiş, şerit kenarlarının eritilerek birleştirildiği ve malzemenin üretim sırasında en çok zorlandığı yerdir. Dikişte oluşabilecek küçük bir çatlak, gözenek ya da eksik nüfuziyet dışarıdan bakıldığında fark edilmeyebilir; ancak basınç altında, titreşimde ya da şekillendirme sırasında soruna dönüşebilir. Bu kusurları boruya zarar vermeden bulmanın yollarından biri eddy current (girdap akımı) testidir.

Bu yazıda yöntemin nasıl çalıştığını, neleri bulup neleri bulamadığını ve satın alma açısından ne anlama geldiğini anlatıyoruz. Dikişin nasıl oluşturulduğunu merak ediyorsanız TIG ve lazer kaynak yazımıza göz atabilirsiniz.

Girdap akımı nedir?

Alternatif akım taşıyan bir bobin, çevresinde sürekli değişen bir manyetik alan oluşturur. Bu alan iletken bir malzemeye yaklaştığında, malzemenin içinde kapalı halkalar hâlinde dolaşan elektrik akımları doğar. Bunlara girdap akımı (eddy current) denir. Girdap akımları da kendi manyetik alanlarını oluşturur ve bobinin elektriksel davranışını, yani empedansını etkiler.

Malzeme homojen olduğunda bu etki sabit kalır. Kaynak dikişinde bir çatlak ya da gözenek varsa akımların yolu bozulur ve bobindeki sinyal değişir. Test cihazı bu değişimi algılar ve önceden ayarlanmış eşik değeriyle karşılaştırır.

Yöntem yalnızca elektriği ileten malzemelerde çalışır. Ölçülen sinyal; malzemenin iletkenliğine, manyetik özelliklerine ve bobin ile yüzey arasındaki mesafeye bağlıdır. Bu yüzden değerlendirme, aynı kalite ve ölçüdeki bir referans boruyla karşılaştırmalı olarak yapılır.

Boru üretiminde nasıl uygulanır?

Boru üretiminde test, genellikle boruyu çevreleyen bir bobinle yapılır: Boru bobinin içinden geçerken kesitler art arda taranır. Yöntemin üretim açısından üç önemli özelliği vardır:

  • Temassızdır: Bobin boru yüzeyine dokunmaz, yüzeye zarar vermez.
  • Süreklidir: Boru hareket hâlindeyken test edilir; boru boyunca kesintisiz kontrol sağlanır.
  • Tahribatsızdır: Test edilen boru kullanılabilir durumda kalır; numune kesmek gerekmez.

Cihaz, test başlamadan önce üzerinde bilinen yapay kusurlar (ör. küçük delikler) bulunan bir referans boruyla ayarlanır. Üretim sırasında referans kusura eşdeğer ya da ondan büyük sinyal veren bölgeler işaretlenir veya ayrılır. Bu ayar düzenli aralıklarla kontrol edilerek testin tekrarlanabilir olması sağlanır. Test frekansı, bobin ile boru arasındaki boşluk ve hat hızı duyarlılığı etkileyen başlıca parametrelerdir; bu nedenle cihaz genellikle her boru ölçüsü için ayrıca ayarlanır.

Ostenitik paslanmaz çeliklerin manyetik olmayan yapısı, yöntemin bu malzemelerde etkin biçimde uygulanmasına yardımcı olur.

Neleri bulur, neleri bulamaz?

Eddy current testi, kaynak dikişindeki çatlak, gözenek ve eksik nüfuziyet gibi süreksizlikleri tespit etmeye yöneliktir. Bununla birlikte her yöntem gibi bu yöntemin de sınırları vardır:

  • Girdap akımları yüzeye yakın bölgelerde yoğunlaşır. Bu nedenle duyarlılık, yüzeyde ve yüzeye yakın kusurlarda en yüksektir; kalın cidarlarda derindeki kusurlara duyarlılık azalır.
  • Test, kusurun türünü ve gerçek boyutunu doğrudan vermez; sinyali referansla karşılaştırır.
  • Sızdırmazlığı doğrudan kanıtlamaz; bu nedenle başka testlerle tamamlanır.

Ezik ya da derin çizik gibi dikiş dışındaki bazı yüzey kusurları da sinyal oluşturabilir. Bu durumda işaretlenen bölüm gözle ve gerekirse başka yöntemlerle ayrıca incelenir.

Bu sınırlar yöntemin değerini azaltmaz; yalnızca neden tek başına değil, diğer kontrollerle birlikte uygulandığını açıklar.

Eddy current ve hidrostatik test

Ölçüt Eddy current Hidrostatik
Amaç Dikişteki süreksizlik Sızdırmazlık
Yöntem Elektromanyetik Su basıncı
Temas Temassız Su ile dolum
Kapsam Sürekli tarama Boru bazında

Hidrostatik testte boru su ile doldurulur, belirlenen test basıncına getirilir ve bu basınçta bir süre tutularak sızıntı olup olmadığı kontrol edilir. İki test birbirini tamamlar: Biri dikişteki süreksizlikleri tarar, diğeri borunun basınç altında sızdırmazlığını doğrular. Eddy current testi boru hareket hâlindeyken uygulandığı için üretim hızına uyum sağlar. Hidrostatik test ise her boruyu ayrı ayrı doldurup basınçlandırmayı gerektirdiğinden daha fazla zaman alır. Hangi testlerin uygulanacağı ve belgeye nasıl geçeceği; ürün standardına, test kategorisine ve siparişe bağlıdır.

Satın alma açısından neye bakmalı?

Gözden kaçan bir dikiş kusuru, çoğu zaman ancak bükme, ağız açma ya da basınç testi sırasında ortaya çıkar. Bu aşamadaki maliyet yalnızca boruyu değiştirmekle sınırlı kalmaz; işçilik ve zaman kaybı da eklenir. Testin üretim sırasında yapılması, sorunu en düşük maliyetli aşamada yakalamak anlamına gelir. Sipariş verirken şunlara dikkat edin:

  • Ürün standardını ve gerekiyorsa test kategorisini belirtin (ör. EN 10217-7, TC1).
  • Muayene belgesinde hangi testlerin uygulandığını ve sonuçlarını kontrol edin. EN 10204 3.1 belgesi bu bilgileri parti bazında gösterir; ayrıntı için EN 10204 3.1 sertifikası yazısına bakabilirsiniz.
  • Ek bir test ya da farklı bir kabul seviyesi istiyorsanız bunu teklif aşamasında yazın.
  • Boruyu sonradan bükecek, genişletecek ya da basınca maruz bırakacaksanız bu işlemleri tedarikçinizle önceden paylaşın.

Sık sorulan sorular

Eddy current testi kusurun boyutunu verir mi?

Doğrudan vermez. Sinyal, yapay kusurlu referans boruyla karşılaştırılır; referansı aşan bölgeler işaretlenir ve ayrıca değerlendirilir.

Eddy current testi yapılan boruya ayrıca hidrostatik test gerekir mi?

Bu durum ürün standardına, test kategorisine ve şartnameye bağlıdır. Bazı standartlar sızdırmazlık doğrulaması için hidrostatik testin yanında elektromanyetik yöntemlere de yer verir; şartnamenizin hangisini istediğini kontrol edin.

Test sırasında boru zarar görür mü?

Hayır. Yöntem temassız ve tahribatsızdır; test edilen boru normal şekilde kullanılır.

ERKINOX'ta eddy current ve hidrostatik testler üretim sırasında fabrikada uygulanır; EN 10217-7 kapsamındaki borularda test sınıfı TC1'dir. Testlerin üretim akışındaki yerini Üretim sayfasında, belge ve sertifika süreçlerini Kalite sayfasında bulabilirsiniz.

Proje · Stok · Özel üretim

Aradığınız ölçüyü birlikte netleştirelim.

Ürün tipi, kalite, ölçü, et kalınlığı, boy ve miktarı paylaşın; satış ekibimiz standart veya özel ölçü talebiniz için size dönüş yapsın.