Standart ve Kalite · No. 28

Boru üzerindeki markalama nasıl okunur?

Kaynaklı paslanmaz çelik borunun yüzeyinde, boy boyunca belirli aralıklarla tekrar eden bir yazı satırı bulunur. Bu satır, borunun kim tarafından, hangi standarda göre, hangi kalitede ve hangi ölçüde üretildiğini gösterir. Teslimat kontrolünde, depoda ve sahada doğru borunun doğru yere gitmesini sağlayan ilk bilgi kaynağı budur.

Bu yazıda tipik bir markalamanın nasıl okunacağını ve bu bilginin muayene belgesi ile paket etiketiyle nasıl eşleştirileceğini anlatıyoruz.

Tipik bir markalamanın yapısı

ERKINOX borularında tipik bir markalama şöyle görünür:

ERKINOX · EN 10217-7 · 1.4404 · Ø42,4 × 1,5 · TÜRKİYE

Bu satır soldan sağa beş alandan oluşur: marka, standart, kalite, ölçü ve menşe.

Alan Örnek Ne anlatır?
Marka ERKINOX Üretici
Standart EN 10217-7 Üretim şartnamesi
Kalite 1.4404 Malzeme numarası
Ölçü Ø42,4 × 1,5 Dış çap × et kalınlığı (mm)
Menşe TÜRKİYE Üretim ülkesi

Satır boru boyunca tekrarlandığı için boru kesildiğinde parçaların çoğunda en az bir tam satır kalır. Satırın okunaklı kalması için borunun depoda ve sahada aşındırıcı temaslardan korunması da önemlidir.

Alanları tek tek okumak

Marka. Borunun üreticisini gösterir. Bayi veya stokçu üzerinden alınan borularda da üreticiyi bu alandan anlayabilirsiniz. Depoda farklı üreticilerin boruları bir arada tutuluyorsa marka alanı, ürünün hangi belgeyle eşleşeceğini belirlemenin ilk adımıdır.

Standart. Borunun hangi şartnameye göre üretildiğini gösterir ve en çok bilgi taşıyan alandır. Standart; boyut toleranslarını, uygulanan testleri ve kullanım amacını belirler. EN 10217-7 basınç amaçlı, EN 10296-2 ise mekanik ve genel mühendislik amaçlı kaynaklı paslanmaz boruları kapsar. ASTM A312 basınç ve genel korozyon hizmetine, ASTM A554 ise mekanik ve dekoratif borulara yöneliktir. İki Avrupa standardı arasındaki farkı EN 10217-7 ile EN 10296-2 arasındaki fark yazımızda anlattık.

Kalite. Malzemenin kimyasal bileşim sınıfını gösterir. Avrupa standartlarında kalite, malzeme numarası (ör. 1.4404) veya çelik adı (ör. X2CrNiMo17-12-2) ile yazılır. Sık karşılaşılan malzeme numaraları ve AISI karşılıkları şöyledir: 1.4301 (304), 1.4307 (304L), 1.4401 (316), 1.4404 (316L), 1.4571 (316Ti) ve 1.4541 (321). ASTM standartlarına göre markalanan borularda ise kalite çoğu zaman "TP316L" gibi bir gösterimle yazılır. Kalite adlarının hangi standartta nasıl karşılık bulduğunu standartlar ve kaliteler sayfamızda görebilirsiniz.

Ölçü. Borunun dış çapını ve et kalınlığını milimetre cinsinden verir. "Ø42,4 × 1,5" ifadesi, 42,4 mm dış çaplı ve 1,5 mm et kalınlıklı boru anlamına gelir. Markalamada ondalık ayırıcı, pazara ve standarda göre nokta olarak da yazılabilir. Profillerde ölçü kesit ölçüsü ve et kalınlığıyla, yani kenar × kenar × et kalınlığı biçiminde verilir. Örneğin "40 × 20 × 1,5" ifadesi, 40 mm'ye 20 mm kesitli ve 1,5 mm et kalınlıklı dikdörtgen profili gösterir.

Menşe. Ürünün üretildiği ülkeyi gösterir. Dış ticarette ve bazı kamu projelerinde menşe bilgisi ayrıca istenebilir; bu durumda markalamadaki bilgi sevkiyat belgeleriyle tutarlı olmalıdır.

Markalamada görülebilecek diğer bilgiler

Standarda ve sipariş şartlarına göre markalamaya başka alanlar da eklenebilir. Bunlar arasında boy, döküm veya parti numarası, test kategorisi (ör. TC1), üretim tarihi ve siparişe özel açıklamalar sayılabilir. Kalite alanı da daha ayrıntılı olabilir; örneğin malzeme numarası, AISI karşılığı ve çelik adı "1.4404/316L X2CrNiMo17-12-2" biçiminde birlikte yazılabilir. Döküm ve parti numarası ise boruyu hammadde ve üretim kayıtlarına, oradan da muayene belgesine bağlar. Projeniz markalamada belirli bir bilgiyi zorunlu tutuyorsa bunu siparişte belirtmeniz gerekir.

Markalama, belge ve paket etiketini eşleştirmek

Teslimat kontrolünde üç kaynağı birlikte okumak en güvenli yöntemdir:

  • Boru markalaması: Standart, kalite ve ölçü siparişle uyuşuyor mu?
  • Paket etiketi: ERKINOX paket etiketinde seri (parti) no, kalite, yüzey, boy, adet, metre, ağırlık (kg), standart ve üretim tarihi bulunur. Etiketteki standart ve kalite, markalamayla aynı mı?
  • Muayene belgesi: Belgedeki parti numarası etiketle eşleşiyor mu, belgedeki standart ve kalite siparişle aynı mı?

Yazılı bilgilerin yanında ölçüyü de kumpasla kontrol etmek yararlıdır. Dış çap ve et kalınlığı, ilgili tolerans sınıfının içinde olmalıdır; ERKINOX borularında tolerans sınıfı ISO 1127 D4/T3'tür.

Bu üç kaynak birbirini doğruladığında boru, belgesiyle birlikte izlenebilir hâle gelir. Muayene belgelerinin içeriğini EN 10204 3.1 sertifikası ve izlenebilirlik yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Kesim ve kullanım sırasında markalama

Boru kesilip parçalara ayrıldığında markalama bazı parçalarda kalmayabilir. Basınçlı hatlarda ve belgeli projelerde, kesilen parçalara kalite ve parti bilgisini aktarmak izlenebilirliği korur. Bunun için parçaları markalamak ya da kesim listesine parti numarasını işlemek yeterli olabilir. Artık parçaları depoya geri koyarken markalamalı ucu korumak, bu parçaların sonradan doğru işte kullanılmasına yardımcı olur.

Dekoratif uygulamalarda ise markalamanın görünür yüzeyde kalması istenmeyebilir. Montaj yönünü ve montaj sonrası yüzey temizliğini bu açıdan önceden planlamak gerekir. Temizlik sırasında yüzeyi çizebilecek aşındırıcı ürünlerden kaçınılmalıdır.

Sık sorulan sorular

1.4404 ile 316L aynı malzeme mi?

Pratikte birbirinin karşılığı olarak kullanılırlar. Ancak biri Avrupa, diğeri Amerikan sistemine ait olduğu için kimyasal sınırları birebir aynı değildir; kritik projelerde ilgili standardın değerlerine bakılmalıdır.

Markalama silinmişse boruyu nasıl tanımlarım?

Paket etiketi ve muayene belgesi üzerinden tanımlama yapılabilir. Bu nedenle paketleri kullanım anına kadar etiketleriyle birlikte saklamak önemlidir. Kalite konusunda şüphe varsa malzeme analizi yaptırmak gerekir.

Ø işareti neyi gösterir?

Ø işareti dış çapı gösterir. Örneğin Ø42,4, borunun dış çapının 42,4 mm olduğu anlamına gelir.

Elinizdeki bir markalama satırını alan alan çözmek ya da paket etiketini okumak için markalama çözücü aracımızı kullanabilirsiniz.

Proje · Stok · Özel üretim

Aradığınız ölçüyü birlikte netleştirelim.

Ürün tipi, kalite, ölçü, et kalınlığı, boy ve miktarı paylaşın; satış ekibimiz standart veya özel ölçü talebiniz için size dönüş yapsın.